Ontwerpen met de hoofdeigenschap ‘anorganisch’

Forz glaze

Een onderzoek naar glazuren op basis van as die overblijft na afvalverbranding.
Studio Mixtura onderzocht verschillende soorten as die overbleef na de recyclingprocessen van algemeen afval, glas en papier. Deze overblijfselen met een complexe minerale samenstelling vormen de basis voor Forz glazuren.

Plasma Rock

Afval dat niet geschikt is voor recycling wordt omgezet in energie, met als bijproduct Plasma Rock. Dit bijna onontdekte en niet-toxische materiaal blijkt bijzondere kwaliteiten te hebben: het is sterk, compact en milieuvriendelijk. Naast de esthetische verschillen (Plasma Rock kan groen of zwart zijn), bestaan de stenen uit verschillende aantallen elementen, afhankelijk van het type afval.

Future Remnants

Een onderzoek naar de invloed van de mens op de evolutie van nieuwe mineralen en materialen.
Het project toont de reactie van huishoudelijke middelen op metalen.

Lithoplast

Lithoplast is ontstaan uit experimenten met gevonden brokjes plastic, die vermengd werden met mijnsteen en marmerpoeder – bijproducten uit de kolenmijnen en de steenindustrie. Om de natuur na te bootsen imiteerde Livne met hitte en druk de natuurlijke geologische processen die we metamorfoses noemen.

Fotografie: Alan Boom

SerVies

Fijnstof uit Rotterdam wordt gebruikt voor glazuur voor keramiek. De kleur die het fijnstof geeft maakt de slechte luchtkwaliteit zichtbaar en zelfs tastbaar. Omdat het gebruik van servies – je ontbijtbordje en je koffiekop – in alledaagsheid en intimiteit verwant is aan ademen, is gekozen voor een servies als medium voor bewustwording van de luchtvervuiling.

Ignorance is Bliss

‘Ignorance is Bliss’ verwerkt metaalafval uit de industrie, zoals van waterzuiveringsinstallaties en bodemsaneringsbedrijven, tot pigmenten voor nieuwe producten en productiemethoden. Metalen zijn onmisbaar in onze wereld, maar wel een niet-hernieuwbare grondstof.

POST-VLISCO

Het Helmondse bedrijf Vlisco produceert stoffen voor de Centraal- en West-Afrikaanse markt. Simone Post heeft op eigen initiatief materiaalonderzoek gedaan naar het afvaldoek en de misdrukken van Vlisco. Het onderzoek heeft geresulteerd in het Vlisco Recycled Carpet. Door de grote variëteit in het afval ontstaat er elke keer een uniek kleed, met steeds een enorme kleurrijkdom.

Ripening Rugs

Adrianus Kundert ontwerpt vloerkleden die bij slijtage tot leven komen. Op de plaatsen waar het kleed intensief gebruikt wordt ontstaan nieuwe kleuren, texturen en patronen. Omdat het kleed mooier naarmate het slijt zal het niet snel worden vervangen, zoals bij normale slijtage.

Printhesis

Een armprothese kan zwaar, duur en oncomfortabel zijn, constateerde een sieradenmaakster die haar arm had verloren en een prothese kreeg aangemeten. Roel Deden ontwikkelde voor haar een hulpstuk dat eerder een stuk gereedschap is dan de vervanger van een lichaamsdeel.

Virtual Paper

De wereld van materialen is groter dan de materiële wereld. Door middel van algoritmes kunnen computers natuurlijke eigenschappen van materialen simuleren. Ontwerper Borgart gebruikt een door de universiteit van Berkeley ontwikkeld algoritme om de eigenschappen van papier na te bootsen.

The Tree Trunk Chair

Wat betekent ‘nieuw’? De Tree Trunk Chair heeft een productietijd van 200 jaar. Door twee eeuwen lang een mal in een boom te drukken, zal de boom langzaam in deze vorm groeien, waarna de mal wordt verwijderd en een stoel kan worden ‘geoogst’.

Functional 3D Printed Ceramics

Steeds meer materialen kunnen 3D geprint worden, ook klei. Olivier van Herpt bouwde zelf een 3D kleiprinter. De ontwerper kan invloed uitoefenen op de machine terwijl hij print. En omdat klei een grillig materiaal is, speelt ook het toeval een rol bij het printen. Zo ontstaat een ambachtelijk product, gemaakt met de nieuwste technologie.

Personal Knitwear for everybody

De kledingindustrie kan en moet duurzamer worden. Als een kledingstuk meteen voldoet aan de specifieke wensen van de drager – qua pasvorm, materiaal en kleur – zijn volle kledingrekken in de winkels overbodig. Rosanne van der Meer combineert 3D knitting met een on demand systeem.

CaCO3 Stoneware

Geïnspireerd door de groei van stalactieten hebben Laura Lynn Jansen en Thomas Vailly een manier gevonden om steen in verschillende vormen te ‘kweken’. Hun designreeks CaCO3 Stoneware bestaat uit voorwerpen die druppel voor druppel rond structuren zijn gegroeid. Het breekbare skelet, een 3D-geprinte structuur, ondergaat een wekenlang versteningsproces in speciaal gekozen thermo-minerale bronnen met een hoog gehalte aan mineralen: calciumcarbonaat CaCO3.

Foto: Floor Knaapen

GraphLight

Om de verschillende toepassingen van grafiet te verkennen, heeft Niels Datema diverse producten ontworpen die ieder een bepaalde eigenschap van grafiet benutten. Datema ontdekte dat grafiet in de context van duurzaamheid een enorme potentie heeft. Het is een uitstekende elektrische geleider en heeft een zeer lage weerstand. Grafiet is het enige natuurlijke droge smeermiddel dat wij kennen. Verder is het materiaal extreem temperatuur- en corrosiebestendig

ZandBank

De glasindustrie gebruikt louter wit, puur zand voor de vervaardiging van glas. Dit type zand is slechts te vinden in een klein aantal zandgroeves wereldwijd. Binnen het project ZandBank experimenteert Atelier NL met diverse lokale, niet-pure zandsoorten. Zandsoorten uit verschillende plaatsen produceren verschillende kleuren, patronen en texturen.
Door zand in de oven te smelten breekt het en verhardt tot kristalachtige patronen. Atelier NL onderzoekt de mogelijkheden van deze nieuwe materialen.

Foto: Mike Roelofs

Schone Kunst

Sinds 1987 transformeert beeldend kunstenaar Jan Eric Visser (1962) de anorganische fractie van zijn huisvuil tot autonome kunstwerken. Het betreft een doorgaand project en inmiddels levenswerk waarbij allerlei restafval letterlijk in de beelden verdwijnt en de vormen van de werken bepaalt. Oude kranten en gekleurde folders, bewerkt en uiteindelijk geimpregneerd met gietwas, bepalen de huid van de werken.

Blended Materials

Voor zijn afstudeerproject aan de Design Academy in Eindhoven ontwierp Tom van Soest een blender die sloopafval zoals vensterglas, baksteen en beton tot poeder verpulvert. Deze poeders mixte hij in bepaalde verhoudingen om ze daarna in verschillende vormen te bakken. Bij elk ‘Blended Material’ is glas het bindmiddel. De gebakken vormen hebben de kwaliteit van steen en hoe meer glas er wordt toegevoegd hoe beter de kwaliteit van het ‘Blended Material’ is. Het resultaat kan dienen als halffabricaten zoals tegels, of gebruikt worden voor bijvoorbeeld een tafelblad.

‘6:1’ en ‘Ceramic Paint / Collection Cornwall’

Smetteloos wit porselein gaat gepaard met een zwaar belastend productieproces. Kirstie van Noort ging naar Cornwall, waar porseleinklei gedolven wordt. Bij het maken van 1 ton witte porselein, blijft 6 ton afval over. Dit afval gaat terug de natuur in of wordt gebruikt in de bouw. Van Noort nam 150 kilo pure porseleinklei en afval mee naar Eindhoven en onderzocht de mogelijkheden om dit materiaal te gebruiken binnen de keramische industrie om o.a. porselein te kleuren. Zo kan voor het gehele product uit één en dezelfde bron worden geput, in plaats van pigmenten te gebruiken om het porselein een andere kleur te geven.

First Runner Up

De regenjas is gemaakt van een nieuwe stof ontwikkeld op basis van een C2C gecertificeerde interieurstof. De stof is behandeld met een milieuvriendelijke coating om de jas waterdicht te maken. De jas is eenvoudig uit elkaar te halen voor recycling.

Integraal Geschuimd Beton

Geschuimd beton met daarom heen een buitenmantel. De kern en de mantel zijn beide gemaakt op basis van zand, cement en water, zodat het geheel recyclebaar is.
De wereldwijde productie van beton blijft stijgen, maar de innovatie blijft achter. Schuimbeton is lichter en duurzamer dan gewoon beton, maar kwetsbaar en waterabsorberend. Het aanbrengen van een buitenmantel ondervangt deze nadelen.

De Drinkfontein

Aardewerk container waarin water koel blijft, als alternatief voor de plastic waterkoelers in kantoren en publieke ruimtes. Als klei op een lage temperatuur wordt gebakken, kan het water door de poreuze wand verdampen. Dit zorgt voor natuurlijke afkoeling. Het water in de container is Nederlands kraanwater, zodat gebottled water overbodig is. 

Precious Waste

Precious Waste is textiel gemaakt van dunne repen plastic die op een spinnewiel tot fijne garens gesponnen zijn. De garens zijn vervolgens met de hand geweven tot een grote lap. Hiervan kunnen weer tassen worden gemaakt. De stof is verder voor veel doeleinden inzetbaar.

Trophy

Door het traditionele sieraadambacht te verenigen met technologische innovaties ontstaat er een dialoog tussen traditie en innovatie, ambacht en industrie, low tech en high tech. Het 3D printen betekent een revolutie binnen het sieradenambacht. De computergestuurde printer bouwt het ontworpen product laag voor laag op. Inmiddels kan met vijftien verschillende materialen worden geprint, waaronder natuurlijke grondstoffen zoals metalen, zandsteen, rubber en goud.

De broodzak

Veel mensen bakken graag zelf  hun brood, maar dat levert veel geklieder op in de keuken. Het alternatief is een broodbakmachine, maar dat is een energieverslindend apparaat. De broodzak, gemaakt van siliconen, is ontwikkeld om zelf brood te bakken zonder vieze handen en een vies aanrecht te krijgen. 

Morphogenesis

De techniek van 3D printen biedt de mogelijkheid vormen te creeren die handmatig niet te maken zijn. Het product is een computerbestand dat per internet wordt verzonden, zodat het ontwerp overal ter wereld kan worden aangepast en uitgeprint. Voorraden aanhouden is overbodig en transportkosten bestaan niet meer.

Aquadine Sculptuur

De fabrikant van Aquadyne, een nieuw duurzaam materiaal dat in de vorm van planken wordt gebruikt voor drainage, groendaken en vertical farming, nodigde de beeldend kunstenaar Jan Eric Visser uit om naar Engeland te komen en een beeld te maken van dit nieuwe materiaal.

Uit de klei getrokken

Nederland is een afzettingsgebied voor verschillende soorten klei, zoals rivier-, zee- en gletcherklei. Atelier NL heeft op een groot aantal plekken in Nederland klei afgegraven en daarvan tegels gebakken.

Porseleinkast

Het is bovendien licht van gewicht en daardoor makkelijk te transporteren. Tijdens studieperiode in het Europees Keramisch Werkcentrum in Den Bosch deed Marjan van Aubel materiaalonderzoek naar schuimporselein, een luchtig maar keihard porseleinsoort. Dit porselein zet bij een relatief lage temperatuur van 900C (voor normaal porselein is een oventemperatuur van 1260C nodig) drie keer uit in de oven, zodat slechts een derde van het materiaal nodig is.

Gaudi Stool

Het gewicht is een belangrijk aspect van duurzaamheid. Lichtgewicht producten leveren immers energiebesparing op. Bram Geenen onderzoekt aan de hand van constructieve systemen uit de natuur en de architectuur hoe licht van gewicht meubels kunnen zijn zonder hun sterkte te verliezen.